Όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου προέβλεψε την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης
Και μια ιστορία για την πιο σκληρή περίοδο του Ψυχρού Πολέμου
Τον Ανδρέα Παπανδρέου, στη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, τον είχαν στον «στόχαστρο» οι δυτικοί. Πρώτον, επειδή, ήταν η άρνησή του να εγκαταστήσει στη Ελλάδα τους πυραύλους Πέρσινγκ και Κρουζ (που όλες οι ευρωπαϊκές νατοϊκές χώρες προθύμως τους δέχθηκαν στο εδάφός τους και τους έστρεψαν προς την ΕΣΣΔ). Και διαλαλουσε συνεχώς να φύγουν οι βάσεις από την Ελλάδα, με σύνθημα «έξω οι βάσεις, το ΝΑΤΟ και η ΕΟΚ».
Δεύτερον, ήταν η ενεργός η συμμετοχή του στην λεγόμενη «πρωτοβουλία των 6», με την Ιντιρα Γκάντι, Νιερέρε, Μιγκέλ ντε λα Μανδρίτ, ´Ολαφ Πάλμε και λοιπούς δήθεν αδέσμευτος και με σαφέστατες αποστάσεις από τους δυτικούς.
Τρίτον, ήταν η στάση του στην κατάρριψη του νοτιοκορέατικου τζάμπο, που όλες οι δυτικές χώρες καταδίκασαν την ΕΣΣΔ, πλην κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, που είπε ότι το αεροπλάνο έκανε κατασκοπεία και για αυτό το κατέρριψαν, άποψη ευθυγραμμισμένη πλήρως με την Μόσχα.
Έτσι υπήρχε μια καχυποψία έναντι της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, τόσο που ο τότε υπουργός Εξωτερικών Γιαννης Χαραλαμποπουλος πέρασε άσχημες στιγμές, με γιουχαρίσματα και ύβρεις στο Ευρωκοιβούλιο όταν επρόκειτο να παραδώσει την ελληνική προεδρία της ΕΕ.
Μια εβδομάδα αργότερα όταν ο Παπανδρέου πήγαινε στο Στρασβουργο, ήρθε ο πιο πιστός του συνεργάτης, Χρηστος Μαχαιριτσας, στις πίσω θέσεις του Μποινγκ της Ολυμπιακής που κάθονταν οι δημοσιογράφοι και μου είπε: « Σε θέλει ο Πρόεδρος, πήγαινε τώρα ».
Πήγα. Ο Παπανδρέου καθόταν στην άκρη του διαδρόμου, στο παραθυρο καθόταν ο Γιωργος Παπανδρέου και στη μέση ο Χρηστος Μαχαιριτσας. « Κάθισε εδώ» μου είπε ο Παπανδρέου τραβώντας μια βαθιά ρουφηξιά από την πίπα του. Μου έδειξε την κενή θέση Μαχαιριτσα. Και σχεδόν αμέσως με ρώτησε: «Τι έγινε με τον Μπάρμπα Γιάννη στο Ευρωκοινοβούλιο;»
Ο Γιαννης Χαραλαμποπουλος σεμνός και λιγομίλητος όπως ήταν δεν είπε στον Παπανδρέου το πλήρες μαρτύριο που πέρασε στο Ευρωκοινοβούλιο. Έτσι άρχισα να τα εξιστορώ με τον τότε πρωθυπουργό να ακούει προσεκτικά.
Σε κάποια στιγμή, με κοίταξε και μου έκανε νόημα να σταματήσω, λέγοντάς μου: «Δεν βαριέσαι σε λίγο καιρό η Σοβιετική Ένωση, δεν θα υπάρχει, θα έχει διαλυθεί, δεν θα αντέξει στην πίεση και στην προηγμένη τεχνολογία των δυτικών, θα διαλυθεί και θα μετατραπεί σε μικρά τριτοκοσμικά κράτη. Μην παραξενευτείς αν μερικά από αυτά αλλάξουν και στρατόπεδο».
Τον άκουσα έκπληκτος, γιατί εκείνη την εποχή βρισκόμαστε στην πιο κρίσιμη περίοδο του ψυχρού πολέμου με τις δυο υπερδυνάμεις να κάνουν επίδειξη των όπλων που διαθέτουν.
Φεύγοντας από τον Παπανδρέου και πηγαίνοντας στις πίσω θέσεις συνάντησα στο διάδρομο τον Χρήστο Μαχαιριτσα. Με ρώτησε τι με ήθελε ο Πρωθυπουργος και όταν του είπα πως ο Παπανδρέου μου είπε πως θα διαλυθεί η Σοβιετική Ένωση, με κοίταξε έκπληκτος.
Δεν ήταν σίγουρος εάν τον δούλευα, εάν του έλεγα κάποιο ανέκδοτο, ή εάν του έλεγα την αλήθεια. Τότε, με την υπερβολική δόση χιούμορ που διέθετε μου είπε γελώντας, «είσαι σίγουρος ότι εκείνη την ώρα που στα έλεγε όλα αυτά δεν είχε στο τραπεζάκι του κάποιο ποτό»; Γέλασε, πάλι και πήγε γελώντας να καθίσει ανάμεσα στον Ανδρέα και Γιώργο Παπανδρέου. Δεν ξέρω εάν ο πρόεδρος του είπε αυτά που μου είπε και εμένα, αλλά πως να το κάνουμε ο Παπανδρέου αποδείχθηκε πως ειχε αντίληψη και διορατικότητα
Τον Ανδρέα Παπανδρέου, στη διάρκεια του ψυχρού πολέμου, τον είχαν στον «στόχαστρο» οι δυτικοί. Πρώτον, επειδή, ήταν η άρνησή του να εγκαταστήσει στη Ελλάδα τους πυραύλους Πέρσινγκ και Κρουζ (που όλες οι ευρωπαϊκές νατοϊκές χώρες προθύμως τους δέχθηκαν στο εδάφός τους και τους έστρεψαν προς την ΕΣΣΔ). Και διαλαλουσε συνεχώς να φύγουν οι βάσεις από την Ελλάδα, με σύνθημα «έξω οι βάσεις, το ΝΑΤΟ και η ΕΟΚ».
Δεύτερον, ήταν η ενεργός η συμμετοχή του στην λεγόμενη «πρωτοβουλία των 6», με την Ιντιρα Γκάντι, Νιερέρε, Μιγκέλ ντε λα Μανδρίτ, ´Ολαφ Πάλμε και λοιπούς δήθεν αδέσμευτος και με σαφέστατες αποστάσεις από τους δυτικούς.
Τρίτον, ήταν η στάση του στην κατάρριψη του νοτιοκορέατικου τζάμπο, που όλες οι δυτικές χώρες καταδίκασαν την ΕΣΣΔ, πλην κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, που είπε ότι το αεροπλάνο έκανε κατασκοπεία και για αυτό το κατέρριψαν, άποψη ευθυγραμμισμένη πλήρως με την Μόσχα.
Έτσι υπήρχε μια καχυποψία έναντι της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, τόσο που ο τότε υπουργός Εξωτερικών Γιαννης Χαραλαμποπουλος πέρασε άσχημες στιγμές, με γιουχαρίσματα και ύβρεις στο Ευρωκοιβούλιο όταν επρόκειτο να παραδώσει την ελληνική προεδρία της ΕΕ.
Μια εβδομάδα αργότερα όταν ο Παπανδρέου πήγαινε στο Στρασβουργο, ήρθε ο πιο πιστός του συνεργάτης, Χρηστος Μαχαιριτσας, στις πίσω θέσεις του Μποινγκ της Ολυμπιακής που κάθονταν οι δημοσιογράφοι και μου είπε: « Σε θέλει ο Πρόεδρος, πήγαινε τώρα ».
Πήγα. Ο Παπανδρέου καθόταν στην άκρη του διαδρόμου, στο παραθυρο καθόταν ο Γιωργος Παπανδρέου και στη μέση ο Χρηστος Μαχαιριτσας. « Κάθισε εδώ» μου είπε ο Παπανδρέου τραβώντας μια βαθιά ρουφηξιά από την πίπα του. Μου έδειξε την κενή θέση Μαχαιριτσα. Και σχεδόν αμέσως με ρώτησε: «Τι έγινε με τον Μπάρμπα Γιάννη στο Ευρωκοινοβούλιο;»
Ο Γιαννης Χαραλαμποπουλος σεμνός και λιγομίλητος όπως ήταν δεν είπε στον Παπανδρέου το πλήρες μαρτύριο που πέρασε στο Ευρωκοινοβούλιο. Έτσι άρχισα να τα εξιστορώ με τον τότε πρωθυπουργό να ακούει προσεκτικά.
Σε κάποια στιγμή, με κοίταξε και μου έκανε νόημα να σταματήσω, λέγοντάς μου: «Δεν βαριέσαι σε λίγο καιρό η Σοβιετική Ένωση, δεν θα υπάρχει, θα έχει διαλυθεί, δεν θα αντέξει στην πίεση και στην προηγμένη τεχνολογία των δυτικών, θα διαλυθεί και θα μετατραπεί σε μικρά τριτοκοσμικά κράτη. Μην παραξενευτείς αν μερικά από αυτά αλλάξουν και στρατόπεδο».
Τον άκουσα έκπληκτος, γιατί εκείνη την εποχή βρισκόμαστε στην πιο κρίσιμη περίοδο του ψυχρού πολέμου με τις δυο υπερδυνάμεις να κάνουν επίδειξη των όπλων που διαθέτουν.
Φεύγοντας από τον Παπανδρέου και πηγαίνοντας στις πίσω θέσεις συνάντησα στο διάδρομο τον Χρήστο Μαχαιριτσα. Με ρώτησε τι με ήθελε ο Πρωθυπουργος και όταν του είπα πως ο Παπανδρέου μου είπε πως θα διαλυθεί η Σοβιετική Ένωση, με κοίταξε έκπληκτος.
Δεν ήταν σίγουρος εάν τον δούλευα, εάν του έλεγα κάποιο ανέκδοτο, ή εάν του έλεγα την αλήθεια. Τότε, με την υπερβολική δόση χιούμορ που διέθετε μου είπε γελώντας, «είσαι σίγουρος ότι εκείνη την ώρα που στα έλεγε όλα αυτά δεν είχε στο τραπεζάκι του κάποιο ποτό»; Γέλασε, πάλι και πήγε γελώντας να καθίσει ανάμεσα στον Ανδρέα και Γιώργο Παπανδρέου. Δεν ξέρω εάν ο πρόεδρος του είπε αυτά που μου είπε και εμένα, αλλά πως να το κάνουμε ο Παπανδρέου αποδείχθηκε πως ειχε αντίληψη και διορατικότητα
